{"id":5130,"date":"2025-06-13T18:18:43","date_gmt":"2025-06-13T18:18:43","guid":{"rendered":"https:\/\/magazinstar.com\/?p=5130"},"modified":"2025-06-13T18:20:40","modified_gmt":"2025-06-13T18:20:40","slug":"aihm-cekyanin-zorunlu-sterilizasyon-sarti-insan-haklarina-aykiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/2025\/06\/13\/aihm-cekyanin-zorunlu-sterilizasyon-sarti-insan-haklarina-aykiri\/","title":{"rendered":"A\u0130HM: \u00c7ekya&#8217;n\u0131n Zorunlu Sterilizasyon \u015eart\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131na Ayk\u0131r\u0131"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"149\" data-end=\"499\"><strong data-start=\"149\" data-end=\"190\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM)<\/strong>, \u00c7ekya&#8217;da cinsiyet kayd\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek isteyen bir ki\u015finin <strong data-start=\"250\" data-end=\"275\">zorunlu sterilizasyon<\/strong> \u015fart\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131n\u0131 insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 buldu. Mahkeme, bu uygulaman\u0131n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 8. maddesi (\u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131) ve 14. maddesi (ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131) ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p data-start=\"501\" data-end=\"882\">Strazburg merkezli mahkemede g\u00f6r\u00fclen davada, 1977 do\u011fumlu ve yaln\u0131zca &#8220;T.H.&#8221; olarak tan\u0131mlanan bir <strong data-start=\"600\" data-end=\"614\">non-binary<\/strong> (ikili cinsiyet sistemine uymayan) ki\u015fi, do\u011fumda erkek olarak kaydedilmi\u015fti. Ancak bu cinsiyetle hi\u00e7bir zaman \u00f6zde\u015flik kurmayan T.H., kimli\u011finde kad\u0131n olarak tan\u0131nmak istedi. \u00c7ek yasalar\u0131na g\u00f6re bu de\u011fi\u015fiklik i\u00e7in cinsiyet ge\u00e7i\u015f ameliyat\u0131 ve k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma zorunluydu.<\/p>\n<p data-start=\"884\" data-end=\"1125\">T.H., t\u0131bbi riskleri nedeniyle geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez bu ameliyat\u0131 reddetti ve yaln\u0131zca ismini de\u011fi\u015ftirebildi. Ancak resmi belgelerdeki cinsiyet hanesini de\u011fi\u015ftiremeyince, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda s\u0131k s\u0131k zorlay\u0131c\u0131 kimlik a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yapmak zorunda kald\u0131.<\/p>\n<h3 data-start=\"1127\" data-end=\"1164\">\u201cDevlet ki\u015fiyi \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fckledi\u201d<\/h3>\n<p data-start=\"1166\" data-end=\"1447\">Mahkeme karar\u0131nda, \u00c7ek h\u00fck\u00fcmetinin T.H.&#8217;yi &#8220;ciddi fiziksel ve ruhsal etkiler do\u011furan bir ikilemle&#8221; kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Bu t\u00fcr bir uygulaman\u0131n, ki\u015finin bedensel ve ruhsal b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n<h3 data-start=\"1449\" data-end=\"1493\">\u00c7ekya&#8217;da h\u00e2l\u00e2 yasal d\u00fczenleme bekleniyor<\/h3>\n<p data-start=\"1495\" data-end=\"1749\">Zorunlu sterilizasyon, ge\u00e7mi\u015fte Avrupa&#8217;daki bir\u00e7ok \u00fclkede trans bireyler i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015ful olarak kabul edilirken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu uygulama <strong data-start=\"1632\" data-end=\"1664\">temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131<\/strong> olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Almanya&#8217;da Anayasa Mahkemesi, 2011 y\u0131l\u0131nda bu \u015fart\u0131 iptal etmi\u015fti.<\/p>\n<p data-start=\"1751\" data-end=\"1960\">\u00c7ekya&#8217;da da ge\u00e7en y\u0131l Anayasa Mahkemesi benzer bir karar vererek, sterilizasyon olmadan da cinsiyet kayd\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015fti. Ancak bu do\u011frultuda bir yasa h\u00e2l\u00e2 parlamentodan ge\u00e7medi.<\/p>\n<p data-start=\"1962\" data-end=\"2091\"><strong data-start=\"1962\" data-end=\"1977\">ILGA Europe<\/strong> ad\u0131na konu\u015fan Marie-H\u00e9l\u00e8ne Ludwig, bu A\u0130HM karar\u0131n\u0131n \u00c7ek h\u00fck\u00fcmeti \u00fczerinde bask\u0131 yarataca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011funu s\u00f6yledi:<\/p>\n<blockquote data-start=\"2092\" data-end=\"2198\">\n<p data-start=\"2094\" data-end=\"2198\">\u201cBu karar, h\u00fck\u00fcmete h\u00e2l\u00e2 devam eden bir insan haklar\u0131 ihlalini sona erdirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlat\u0131yor.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n<h3 data-start=\"2200\" data-end=\"2235\">A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/h3>\n<p data-start=\"2237\" data-end=\"2536\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, <strong data-start=\"2269\" data-end=\"2290\">Avrupa Konseyi\u2019ne<\/strong> ba\u011fl\u0131d\u0131r ve Avrupa Birli\u011fi kurumlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. 46 \u00fcye \u00fclkeden olu\u015fan bu yap\u0131, mahkemenin kararlar\u0131na <strong data-start=\"2404\" data-end=\"2428\">uyulmas\u0131 gerekti\u011fini<\/strong> \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Ancak mahkemenin kararlar\u0131 i\u00e7in do\u011frudan uygulamay\u0131 zorlay\u0131c\u0131 bir yapt\u0131r\u0131m mekanizmas\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), \u00c7ekya&#8217;da cinsiyet kayd\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek isteyen bir ki\u015finin zorunlu sterilizasyon \u015fart\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131n\u0131 insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 buldu. Mahkeme, bu uygulaman\u0131n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 8. maddesi (\u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131) ve 14. maddesi (ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131) ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Strazburg merkezli mahkemede g\u00f6r\u00fclen davada, 1977 do\u011fumlu ve yaln\u0131zca &#8220;T.H.&#8221; olarak tan\u0131mlanan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":5131,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAowy76-DA:productID":"","footnotes":""},"categories":[73,194],"tags":[226,225],"class_list":["post-5130","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-tum-haberler","tag-aihm","tag-cekya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5130"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5133,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5130\/revisions\/5133"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magazinstar.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}